{"id":1175,"date":"2020-02-21T15:32:02","date_gmt":"2020-02-21T15:32:02","guid":{"rendered":"https:\/\/rrenjettona.al\/?p=1175"},"modified":"2020-02-21T15:32:02","modified_gmt":"2020-02-21T15:32:02","slug":"referatet-dhe-kumtesat-e-mbajtura-ne-kuvend-me-rastin-e-100-vjetorit-te-kongresit-te-lushnjes-bazat-e-shtetit-modern-shqiptar-dr-ing-stefan-pinguli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/2020\/02\/21\/referatet-dhe-kumtesat-e-mbajtura-ne-kuvend-me-rastin-e-100-vjetorit-te-kongresit-te-lushnjes-bazat-e-shtetit-modern-shqiptar-dr-ing-stefan-pinguli\/","title":{"rendered":"REFERATET DHE KUMTESAT E MBAJTURA N\u00cb KUVEND ME RASTIN E 100 VJETORIT T\u00cb KONGRESIT T\u00cb LUSHNJES \/ BAZAT E SHTETIT MODERN SHQIPTAR – Dr. Ing. Stefan PINGULI"},"content":{"rendered":"

KONGRESI I LUSHNJES \u2013BAZAT E SHTETIT MODERN SHQIPTAR<\/strong><\/p>\n

Dr. Ing. Stefan PINGULI*<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

P\u00cbRMBLEDHJE<\/strong><\/p>\n

Kongresi i Lushnjes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ngjarjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha historike t\u00eb Kombit shqiptar, i cili arriti tre objektiva madhore: kushtetoi kufijt\u00eb shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet aktit t\u00eb pavar\u00ebsimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb tyre, zgjodhi qeverin\u00eb me k\u00ebshillin e lart\u00eb prej 4 an\u00ebtar\u00ebsh dhe 37 deputet\u00eb, me kryetar Z.Sulejman Delvina dhe p\u00ebrcaktoi Tiran\u00ebn si kryeqendra e shtetit Shqiptar. Kongresi kaloi n\u00ebp\u00ebr tri faza kohore t\u00eb menduara dhe t\u00eb organizuara mjaft mir\u00eb duke pasur parasysh koh\u00ebn dhe mund\u00ebsit\u00eb kur zhvilloheshin ngjarjet. N\u00eb faz\u00ebn e par\u00eb p\u00ebrgatitore, u analizua s\u00eb pari gjendja e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb kalonte kombi yn\u00eb si pasoj\u00eb e luftrave Ballkanike dhe egoizmit t\u00eb pafund t\u00eb fqinjve tan\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetur nga vendimet e traktatet e fshehta t\u00eb Londres (n\u00ebnshkruar m\u00eb 1915) dhe konferences s\u00eb paqes n\u00eb Paris n\u00eb vitin 1919. Me mbarimin e luft\u00ebs s\u00eb par\u00eb bot\u00ebrore, pretendimet e Italis\u00eb p\u00ebr Vlor\u00ebn, Grek\u00ebve p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e jugut (me marveshjen Tito-Venizellos), si dhe Serbo-Malazezeve p\u00ebr veriun e Shqip\u00ebris\u00eb, e kishin futur situat\u00ebn fizike dhe politike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00eb gjendje mjaft d\u00ebshp\u00ebruese. Presidenti Willson me idealizmin e tij antiagresiv ndaj shteteve t\u00eb vegj\u00ebl si Shqip\u00ebria ishte n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb e vetmja p\u00ebrkrahje p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e cila zbuti tensionin agresiv t\u00eb fqinjeve si dhe provokoi ndjenja atdhedashurie t\u00eb udh\u00ebhequra nga motoja \u201cShqip\u00ebrine nuk e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb huajt por vet\u00eb Shqiptar\u00ebt\u201d. \u201dK\u00ebtyre v\u00ebshtir\u00ebsive iu shtuan dhe q\u00ebndrimet antikomb\u00ebtare t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Durr\u00ebsit si dhe intrigave t\u00eb Esat Pash\u00eb Toptanit. N\u00eb k\u00ebto rrethana u mblodh Kongresi i Lushnjes, si nj\u00eb akt trim\u00ebrie e shprehje e vullnetit komb\u00ebtar. Qeveria e Tiran\u00ebs dal\u00eb nga Kongresi I Lushnjes, n\u00eb pak koh\u00eb u njoh nga t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebtar\u00ebt dhe u formua nj\u00eb qend\u00ebr ku mund t\u00eb mblidheshin t\u00eb gjitha energjit\u00eb e Kombit. N\u00eb situat\u00ebn kur Italia mbante t\u00eb pushtuar Vlor\u00ebn, Greqia ushtronte presion mbi Kor\u00e7\u00ebn dhe Gjirokastr\u00ebn, si dhe Serb\u00ebt e Malazez\u00ebt rrezikonin veriun e vendit, energjit\u00eb morale dhe organizative u p\u00ebrq\u00ebndruan mbi Italin\u00eb e cila ishte nyja e t\u00eb gjitha veprimeve antishqiptare. Me besimin q\u00eb ngjalli Kongresi dhe ndihm\u00ebn e shtetit legjitim I dal\u00eb prej saj, u zhvillua lufta e Vlor\u00ebs si veprimtaria m\u00eb patriotike q\u00eb vendosi \u201cde fakto\u201d clirimin e Shqip\u00ebris\u00eb dhe sovranitetin e kombit. Me t\u00ebrheqien e Italis\u00eb nga Vlora m\u00eb 1920, Shqip\u00ebria u b\u00eb vend I pavarur, si I till\u00eb u pranua n\u00eb gjirin e Lidhjes s\u00eb Kombeve n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1920. Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb me 9 n\u00ebntor 1921 Konferenca e Ambasador\u00ebve n\u00eb Paris hodhi posht\u00eb k\u00ebrkesat e Grek\u00ebve mbi Kor\u00e7\u00ebn dhe Gjirokastr\u00ebn, si dhe vuri kontrollin mbi veprimet pushtuese t\u00eb Jugosllavis\u00eb. Kujtimi i k\u00ebsaj veprimtarie sa atdhetare aq dhe shtet formuese, si dhe personaliteteve me nivel intelektual dhe atdhetar t\u00eb pamatsh\u00ebm na m\u00ebson t\u00eb vler\u00ebsojm\u00eb situatat dhe vlerat e Kombit.<\/p>\n

Fjal\u00eb ky\u00e7:<\/em><\/strong> Kufijt\u00eb shqiptar\u00eb, luftrave Ballkanike, traktati i fsheht\u00eb i Londr\u00ebs, konferenca e paqes n\u00eb Paris, Presidenti Willson \u00a0<\/strong><\/p>\n

*<\/strong>Doktor, studiues, Akademia Alternative Shkencore Rr\u00ebnj\u00ebt Tona, Tiran\u00eb<\/em><\/p>\n

KONGRESI I LUSHNJES<\/strong><\/p>\n

Kongresi i Lushnjes eshte nje nga ngjariet me te medha historike te Kombit shqiptar, i cili arriti tre objektiva madhore:<\/p>\n

    \n
  1. kushtetoi kufijt\u00eb shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet aktit te pavar\u00ebsimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb tyre,<\/li>\n
  2. zgjodhi qeverine me keshillin e larte prej 4 anetaresh dhe 37 deputete, me kryetar Z. Sulejman Delvina,<\/li>\n
  3. percaktoi Tiranen si kryeqendra e shtetit Shqiptar.<\/li>\n<\/ol>\n

    Kongresi kaloi neper tri faza kohore te menduara dhe te organizuara mjaft mire duke pasur parasysh kohen dhe mundesite kur zhvilloheshin ngjariet. Ne fazen e pare pergatitore, u analizua se pari gjendja e veshtire qe kalonte kombi yne si pasoje e luftrave Ballkanike dhe egoizmit te pafund te fqinjve tane te mbeshtetur nga vendimet e traktatet e fshehta te Londres (nenshkruar ne 1915) dhe konferences se paqes ne Paris ne vitin 1919. Me mbarimin e luftes se pare boterore, pretendimet e Italise per Vloren, Grekeve per Shqiperine e jugut (me marveshjen Tito-Venizellos), si dhe Serbo-Malazezeve per veriun e Shqiperise, e kishin futur situaten fizike dhe politike te Shqiperise ne nje gjendje mjaft deshperuese. Presidenti Willson me idealizmin e tij antiagresiv ndaj shteteve te vegjel si Shqiperia ishte ne kete kohe e vetmja perkrahje per Shqiperine e cila zbuti tensionin agresiv te fqinjeve si dhe provokoi ndjenja atdhedashurie te udhehequra nga motoja \u201cShqiperine nuk e bejne te huajt por vete Shqiptaret\u201d.\u201dKetyre veshtiresive iu shtuan dhe qendrimet antikombetare te qeverise se Durresit si dhe intrigave te Esat Pashe Toptanit. Ne keto rrethana u mblodh Kongresi i Lushnjes, si nje akt trimerie e shprehje e vullnetit kombetar. N\u00ebn pesh\u00ebn e k\u00ebtyre v\u00ebshtir\u00ebsive dhe rreziqesh p\u00ebr Kombin u mblodh grupi nismetar me 31 dhjetor 1919 ne teqene e Karbunares, ku filluan pergatitjet e Kongresit te Lushnjes duke ngritur nje komision nismetar te perbere prej 28 atdhetaresh, perfshire ketu kryetarin e bashkise Besim Nuri, Sheh Karbunara, Namik Xeka dhe shume atdhetare te tjere. Mbeshtetur ne mikpritjen dhe atdhedashurine e popullit te Lushnjes prej 2800 banoresh ne ate kohe, komisioni zgjidhi problemet infrastrukturore nga lajmerimet telegrafiko- postare per te gjitha zonat e vendit deri tek mbledhja e vullnetareve per te mbrojtur fizikisht deputetet nga forcat italiane dhe atyre antikombetare, te cilet militonin ne zonat Tirane-Durres-Vlore. U krijuan kushtet e nevojshme per zhvillimin e Kongresit, duke perfshire ambientet e pershtatshme te mbledhjeve, bazen ushqimore per delegatet dhe mbrojtesit e tyre.<\/p>\n

    Kongresi teknikisht filloj punimet me 21 janar 1920 ne shtepine e patriotit Lushnjar Kaso Fuga. Ne Kongres morren pjese delegate nga e gjithe Shqiperia. Kongresi kishte si qellim vleresimin e situates se brendshme dhe te jashtme te vendit si dhe masat qe duhet te merreshin per shpetimin nga rreziku i copetimit te vendit. Ceremonia e hapjes u pershendet nga Ferid Vokopola pefaqesues i delegateve te zones Berat-Lushnje si dhe Arif Pashe Elbasani perfaqsues I Elbasanit. Me zgjedhien e Z. Aqif Pashe Elbasani si kryetar i Kongresit, u vendos te behen protesta ne te gjithe vendin kunder vendimeve te konferencave te paqes qe ndanin vendin tone sipas interesave te fqinjeve, gjithashtu u krijua nje komision per te marre pjese ne delegacionin e paqes ne Paris, nga zoterinjte; Luigj Bumci, Mehmet Konica dhe Dr. Turtulli si perfaqesues legjitime te Kombit Shqipetar. Gjithashtu u vendos rrezimi i qeverise se Durresit si organizem antikombetar. Ne fazen perfundimtare u zgjodh Qeveria Shqiptare e perbere nga Keshilli I larte me 4 antare: Imzot Bumci, Aqif Elbasani, Abdi Toptani dhe Dr.Turtulli, gjithashtu u zgjodhen anetaret e qeverise se re me kryetar Sulejman Delvinen, Ahmet Zogun minister i brendeshem, Mehmet Konica minister i jashtem, Hoxhe Kadria minister drejtesie, Ndoc Coba minister I financave, Sotir Peci minister i arsimit, Ali Kolonja minister I luftes, Eshref Frasheri drejtor I pergjithshem i puneve botore.<\/p>\n

    Me date 31 janar Kongesi zgjodhi senatin dhe shpalli Tiranen Kryeqytet te Shqiperise. Menjehere pas mbylljes se punimeve te Kongesit me date 31 janar 1920 kongresi u hodh ne terren duke u dale kunder te gjitha planeve te copetimit te Kombit si nje autoritet I vetem I Shqiperise me fuqi sovrane. Me hartimin e statutit te Shtetit Shqiptar dhe me qeverine e ligjshme iu vu punes per organizimin e administrates, xhandarmerise dhe te shkollave, duke u munduar t\u2019i jepte fund anarkise.<\/p>\n

    Qeveria e Tiranes dale nga Kongresi I Lushnjes, ne pak kohe u njoh nga te gjithe Shqipetaret dhe u formua nje qender ku mund te mblidheshin te gjitha energjite e Kombit. Ne situaten kur Italia mbante te pushtuar Vloren, Greqia ushtronte presion mbi Korcen dhe Gjirokastren, si dhe Serbet e Malazezet rrezikonin veriun e vendit, energjite morale dhe organizative u perqendruan mbi Italine e cila ishte nyja e te gjitha veprimeve antishqiptare. Me besimin qe ngjalli Kongresi dhe ndihmen e shtetit legjitim I dale prej saj, u zhvillua lufta e Vlores si veprimtaria me patriotike qe vendosi \u201cde fakto\u201d clirimin e Shqiperise dhe sovranitetin e kombit. Me terheqien e Italise nga Vlora me 1920, Shqiperia u be vend I pavarur, si I tille u pranua ne gjirin e Lidhjes se Kombeve ne shtator te vitit 1920. Nje vit me vone me 9 nendor 1921 Konferenca e Ambasadoreve ne Paris hodhi poshte kerkesat e Grekeve mbi Korcen dhe Gjirokastren, si dhe vuri kontrollin mbi veprimet pushtuese te Jugosllavise.<\/p>\n

    Kujtimi i kesaj veprimtarie sa atdhetare aq dhe shtet formuese, si dhe personaliteteve me nivel intelektual dhe atdhetar te pamatshem na meson te vleresojme situatat dhe vlerat e Kombit.<\/p>\n

    AKADEMIA ALTERNATIVE RRENJET TONA fton te gjithe bashke kombesit dhe organizmat qeveritare dhe shkencore ta shohin kete ngjarje si veprimtari per t\u2019u marre shembull dhe pastruar historine nga te gjitha subjektivizmat politike.<\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    KONGRESI I LUSHNJES \u2013BAZAT E SHTETIT MODERN SHQIPTAR Dr. Ing. Stefan PINGULI* \u00a0 P\u00cbRMBLEDHJE Kongresi i Lushnjes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ngjarjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha historike t\u00eb Kombit shqiptar, i cili arriti tre objektiva madhore: kushtetoi kufijt\u00eb shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet aktit t\u00eb pavar\u00ebsimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb tyre, zgjodhi qeverin\u00eb me k\u00ebshillin e lart\u00eb prej 4 an\u00ebtar\u00ebsh dhe…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,19,16,11],"tags":[48,72,70,71,47,49,43],"class_list":["post-1175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bashkekohore","category-bashkohesi","category-gjuhesi","category-historigrafi","tag-akademia-alternative-shkencore-rrenjet-tona","tag-konferenca-e-paqes-ne-paris","tag-kufijte-shqiptare","tag-luftrave-ballkanike","tag-studiues","tag-tirane","tag-traktati-i-fshehte-i-londres","category-15","category-19","category-16","category-11","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1175"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1177,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1175\/revisions\/1177"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rrenjettona.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}